Borstvoeding en immuunsysteem

Voeding

Baby’s die borstvoeding drinken, krijgen via hun moeder antistoffen binnen.

Ondersteuning van het immuunsysteem

Baby’s worden in hun moeders buik beschermd tegen virussen en bacteriën. Na de geboorte starten ze met de opbouw van hun eigen immuunsysteem. Baby’s die borstvoeding drinken, krijgen via hun moeder antistoffen binnen. Op die manier wordt hun eigen immuunsysteem aan het werk gezet. Een immuunsysteem dat niet goed werkt, kan zorgen voor allergieën en infecties.

Op weg naar een sterk immuunsysteem

Het immuunsysteem van de mens, ook wel ons afweersysteem genoemd, is een wonder. Maar hoe werkt dit complexe systeem? Hoe wordt het elke dag sterker? Hoe leert het? En hoe is het in staat om jouw kindje zo goed mogelijk te beschermen tegen virussen, bacteriën en allergieën?

De ontwikkeling van het immuunsysteem

Jouw kindje wordt geboren met een immuunsysteem dat nog niet helemaal is ontwikkeld. Maar dat betekent niet dat je kindje weerloos is tegen bacteriën en virussen in zijn nieuwe omgeving, want al voor de geboorte helpt jouw immuunsysteem om dat van je kleintje te versterken. Je geeft al antilichamen door via de placenta. Je baby heeft deze ook na de geboorte nog bij zich. Hiermee is hij wel zo’n 4 tot 6 maanden beschermd. Wonderlijk hè?
Via moedermelk krijgt je kindje nog meer antilichamen binnen, die helpen om zijn eigen immuunsysteem op te bouwen. Het duurt meer dan 3 jaar voordat dat op volle sterkte is. Een goedwerkend immuunsysteem kan onderscheid maken tussen schadelijke en onschadelijke stoffen. In tegenstelling tot een niet goed werkend immuunsysteem: in dat geval kan je kindje last hebben van allergieën of gevoelig zijn voor infecties. Bij hooikoorts bijvoorbeeld, ziet het immuunsysteem de onschadelijke graspollen als indringers. En dat is natuurlijk niet nodig.

De onderdelen van het immuunsysteem

Het immuunsyteem van de mens heeft 2 onderdelen. Het aangeboren immuunsysteem (het a-specifieke immuunsysteem) en het verworven immuunsysteem (het adaptieve immuunsysteem). Het aangeboren immuunsysteem bevat specifieke cellen en eiwitten. Dit onderdeel vormt de eerste afweer tegen virussen en bacteriën en is al bijna helemaal ontwikkeld bij de geboorte. Het systeem kan alleen geen onderscheid maken tussen verschillende ziekteverwekkers. Onderdelen van het aangeboren immuunsysteem zijn de huid en de slijmvliezen.

Het verworven immuunsysteem is nog niet helemaal ontwikkeld bij de geboorte. Het duurt meer dan 3 jaar voordat het op volle sterkte is. Het verworven immuunsysteem leert, onthoudt en past zich aan. De antilichamen uit het systeem herkennen verschillende ziekteverwekkers en reageren daar op de juiste manier op.

De darmen zijn een belangrijk deel van het immuunsysteem. De darmen van een volwassene zijn wel 6 tot 7 meter lang. En de darmwand heeft een oppervlakte van ongeveer 400 vierkante meter, ongeveer zo groot als een tennisbaan. Van alle cellen van het immuunsysteem zit tweederde in de darmen. De darmen spelen dus niet alleen een rol bij het verteren van voedsel, maar zijn ook heel belangrijk voor een gezond immuunsysteem. In de darmen komen namelijk alle eiwitten, koolhydraten en vetten langs. In verschillende hoeveelheden en telkens in een andere samenstelling. Het immuunsyteem in onze darmen laat al deze nieuwe eiwitten toe. Belangrijk, want als ze dat niet zouden doen, dan kunnen voedingsallergieën ontstaan.

Een gezonde ontwikkeling van de darmen

In gezonde darmen leven een heleboel bacteriën, zo’n 100 triljoen. Dat is een 1 met 20 nullen! Deze bacteriën spelen een rol bij de vertering van het voedsel en ondersteunen een gezond immuunsysteem. De groei van de bacteriën begint al direct na de geboorte en is onder andere afhankelijk van het voedsel dat je kindje binnenkrijgt. Als je baby borstvoeding krijgt, groeien in de darmen ‘vriendelijke’ bacteriën, zoals de bifidusbacterie.


  • Probiotica. Dit zijn levende micro-organismen die levend in de darmen aankomen en daar een gezondheidsbevorderend effect hebben.
  • Prebiotica. Deze voedingsstoffen worden niet afgebroken in de maag en komen dus direct in de darmen terecht. Prebiotica stimuleren de groei en activiteit van de goede bacteriën in de darmen.

Oligosachariden in borstvoeding zijn voedingsstoffen voor de goede bacteriën in onze darmen: ze stimuleren de groei en activiteit ervan. En als er voldoende goede bacteriën in de darm aanwezig zijn, draagt dit bij aan een goed werkend immuunsysteem. De darmen zijn niet steriel. Er leven wel 100 triljoen bacteriën. Wel 10 keer zo veel als dat er cellen in ons lichaam zijn. De bacteriën in de darmen groeien onder invloed van voeding. Baby’s die borstvoeding krijgen, hebben een speciale darmflora, die voornamelijk bestaat uit de goede bacteriën.

Infecties en het immuunsysteem

Net als je kindje, groeit ook zijn immuunsysteem op z'n eigen tempo en leert het van elke ervaring. Het is heel normaal voor kinderen om zo’n 6 tot 10 keer per jaar (meestal onschadelijke) infecties op te lopen. Als ouder kun je je daarover best zorgen maken. Maar onthoud dat het een goede training is voor het immuunsysteem: dat wordt na elke infectie sterker. Het duurt minimaal 3 jaar voordat het immuunsysteem van je kindje op volle sterkte is.

Benieuwd wat er nog meer speelt tijdens de ontwikkeling van je baby?

Lees meer over 1 maand